بررسي سيستم هاي الكترونيكي خودرو – ۱

طبق برخي برآوردها حدود ۳۰ درصد از سود حاصل از صنايع خودرو از بخش الكترونيك خودرو تامين مي شود و اين نسبت در آينده رو به افزايش خواهد بود. اين در حالي است كه علي رغم اهميت و جايگاهي كه الكترونيك خودرو مي تواند در توسعه صنايع خودرو و افزايش رضايتمندي مشتريان داشته باشد، به پتانسيل هاي عظيم دانشگاهي و صنعتي كشور در بخش الكترونيك خودرو كم توجهي شده است.

در اين گزارش كه توسط مركز پژوهش هاي صنعت الكترونيك كشور به عنوان يكي از كانون هاي تفكر شبكه تحليلگران تكنولوژي ايران (ايتان) تهيه شده است، تلاش شده است تا با معرفي حدود ۴۰ سيستم در الكترونيك خودرو كه بخش قابل توجهي از آنها سيستمهاي نوين هستند، به مسئولين صنايع خودروي كشور در جهت افزايش كارامدي و همچنين قدرت رقابت پذيري بين المللي صنايع خودروي كشور كمك شود.

3

 

جهت تهيه گزارش تحليلي و به جهت عدم آشنايي برخي مسئولين و صاحبنظران حوزه هاي سياستگذاري با مباحث فني، بعضا نياز است تا گزارش ديگري با اندكي ورود به ابعاد تكنولوژيك موضوع تهيه شود. لذا گزارش فناورانه گزارشي با ماهيت دوگانه تحليلي- فني خواهد بود. اين گزارش تلاش مي كند تا در ابتدا از منظري كلان موضوع مورد نظر را مطرح نموده و سپس جنبه هاي تكنولوژيك آن را تشريح نمايد. از همين رو، معمولا در ادامه گزارشهاي فناورانه، گزارشهاي تحليلي اي نيز از سوي اين مركز ارائه مي گردد كه به گزارشهاي فناورانه ارجاع داده و ديگر خود را درگير جزئيات تخصصي حوزه مربوطه نمي نمايد.

فصل ۱: صنعت خودرو از منظري كلان

 

۱-۱- صنايع خودرو و الكترونيك خودرو در جهان

توسعه صنايع الكترونيك در كشورهاي توسعه يافته، همواره ملازم با وجود يك بازار بزرگ صنعتي در آن كشورها بوده است. يكي از بازارهاي بزرگ صنايع الكترونيك در جهان، بازار خودرو مي باشد. صنعت خودرو با گردش مالي ۲۰۰۰ ميليارد دلار پس از صنعت نفت و بانكداري (۱)، رتبه سوم اقتصادي صنايع جهان را به خود اختصاص داده است (۲). اين صنعت همچنين توانسته است با ايجاد ۸ ميليون شغل به صورت مستقيم و در حدود ۶ برابر اين مقدار به صورت غير مستقيم، در حوزه اشتغال نيز وضعيت مناسبي داشته باشد به نحوي كه در حدود ۵ درصد اشتغال صنعتي جهان مربوط به صنايع خودروسازي مي باشد.
طبق برخي برآوردها در حدود ۳۰ درصد سود حاصل از صنايع خودرو از بخش الكترونيك خودرو تامين مي شود و اين نسبت در آينده رو به افزايش خواهد بود.

۱-۲- صنايع خودرو كشور

كشور ما نيز از كشورهاي داراي صنايع خودروسازي مي باشد. طبق آمارها در سال ۲۰۱۰ در حدود هفتاد و هفت ميليون و ششصد هزار خودرو در جهان توليد شده است كه از اين مقدار، يك ميليون و ششصد هزار خودرو(۳) آن در كشور ما توليد شده است. صنعت خودرو در كشور ما توانسته است، در حدود ۶۰۰ هزار شغل ايجاد كند. همچنين اين صنعت توانسته است به لحاظ ارزش توليد، رتبه اول را در بخش صنعت با سهم ۱۹٫۰۷ %، از آن خود كند.
اين مساله بيانگر وجود يك بازار بزرگ در حوزه تجهيزات و قطعات خودرو در كشور بوده و سبب شده است تا دو خودروساز اصلي كشور دو مجموعه بزرگ به نامهاي ساپكو و سازه گستر را به منظور تامين قطعات مورد نياز خود تاسيس نمايند.
اين دو مجموعه توانسته اند، به ميزان قابل توجهي سياستهاي مدنظر مجموعه هاي خودروسازي كشور را در بين شركتهاي سازنده قطعات پياده كنند. موفقيت هاي ساپكو و سازه گستر در برخي از حوزه هاي قطعه سازي قابل توجه بوده به نحوي كه برخي از شركتهاي قطعه ساز همكار اين دو مجموعه توانسته اند، كيفيت محصولات خود را به حد استانداردهاي جهاني رسانيده و بعضا صادارات به كشورهاي خارج از ايران نيز داشته باشند. توان صادراتي اين شركتها، برخي از صاحبنظران حوزه سياستگذاري صنعتي كشور را به اين نتيجه رسانيده است كه حتي اگر كشور در حوزه صنايع خودرو مزيت نداشته باشد، در برخي از حوزه هاي قطعه سازي و برخي زيربخش ها من جمله الكترونيك خودرو، حتما مزيت اقتصادي خواهد داشت.

۱-۳- وضعيت دانشگاهي كشور در حوزه الكترونيك

در حوزه دانشگاهي وضعيت كشور در رشته الكترونيك در هر دو بخش كمي و كيفي وضعيت مناسبي است. رشته مهندسي برق با جذب بخش قابل توجهي از نخبه ترين اقشار دانشگاهي كشور، از لحاظ كيفي وضعيت بسيار مناسبي در كشور داشته و از لحاظ كمي -تعداد دانشجو- نيز اين رشته در رديف ۵ رشته اول پر تعداد در كشور است. طبق آمارهاي رسمي اعلام شده از سوي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، در حدود ۹ درصد از جامعه دانشگاهي كشور، را دانشجويان رشته مهندسي برق و در حدود ۱۱ درصد را نيز دانشجويان رشته مهندسي كامپيوتر تشكيل مي دهد. تمركز اين حجم قابل توجه از جامعه دانشگاهي نخبه كشور در اين حوزه مي تواند زمينه يك جهش بزرگ تكنولوژيك را در حوزه الكترونيك خودرو در كشور بوجود آورد.

۱-۴- وضعيت كنوني الكترونيك خودرو در كشور

متاسفانه علي رغم وجود اين پتانسيل هاي گسترده در كشور كه در كمتر رشته ديگري مي توان وضعيت مشابه آنرا را از لحاظ هر دو پارامتر كميت و كيفيت مشاهده كرد، از آنها در حوزه صنايع بزرگ خودرو سازي كشور استفاده در خوري نشده و ميزان استفاده از سيستم هاي الكترونيكي در خودروهاي داخلي در مقايسه با صنايع خودرو سازي ساير كشورهاي جهان بسيار پايين بوده و حتي نسبت به ساير حوزه هاي صنايع خودرو كشور نيز الكترونيك خودرو، جايگاه نسبي چندان مناسبي ندارد.

۱-۵- اهميت توجه به بخش الكترونيك خودرو

همين طور كه در ادامه اين گزارش ديده خواهد شد، برخي از تكنولوژي هاي استفاده شده در خودروهاي امروزين، تكنولوژي هاي بسيار ساده اي مي باشند كه حتي مي تواند در حد يك پروژه معمول كارشناسي در دانشگاههاي كشور انجام شود. قيمت تمام شده برخي از اين محصولات نيز قيمت قابل توجهي نبوده(۴) و طبعا با توجه به توليد خودرو در مقياس انبوه، قيمت نهايي نيز كاهش قابل ملاحظه اي خواهد داشت.

اهميت برخي از اين تكنولوژي ها از دو جهت «افزايش رضايت عمومي» و «توانمند سازي شركتهاي توليد كننده داخلي» قابل توجه مي باشد. به عبارت ديگر، پياده شدن چند تكنولوژي جديد در خودروهاي توليدي كشور مي تواند در حالي كه افزايش هزينه چنداني در قيمت تمام شده خودروهاي كشور ندارد(۵) ، رضايت مندي نسبي اي براي مشتريان ايجاد نمايد و بعضا برخي خلاها و نواقص حوزه هاي ديگر تجهيزات خودرو را در چشم مشتريان تا حدي كمرنگ كند. همچنين خريد مجموعه هاي خودروسازي كشور از شركتهايي سازنده اين محصولات، مي تواند زمينه ساز ايجاد صنعت الكترونيك خودرو در كشور باشد و در نتيجه استفاده از پتانسيل بخش خصوصي، اين بخش به صورت خودكار به سمت استفاده از پتانسيل هاي بالاي دانشگاهي كشور خواهد رفت و نهادينه شدن چنين ارتباطي مي تواند زمينه ساز يك جهش بزرگ در صنايع الكترونيك خودرو كشور باشد و حتي برخي محصولات توليدي اين حوزه را قابل رقابت با محصولات شركتهاي معتبر خارجي كند.

۱-۶- هدف از ارائه اين گزارش

مركز پژوهش هاي صنعت الكترونيك كشور، با شناخت اين مساله، بحث الكترونيك خودرو را در دستور كار خود قرار داده و بنا دارد با تحليل دقيق وضعيت صنايع خودروسازي جهان و همچنين بررسي دقيق وضعيت شركتهاي قطعه سازي حوزه الكترونيك خودرو كشور، مزيت هاي نسبي كشور را شناسايي كرده و راهكارهاي عملياتي براي توسعه بخش الكترونيك خودرو در كشور ارائه نمايد.

گزارش ذيل تلاشي مقدماتي در اين زمينه بوده و بنا دارد با ارائه برخي از تكنولوژي هاي كنوني استفاده شده در صنايع خودروسازي جهاني فتح بابي در اين زمينه داشته باشد.
يكي از اهداف اين گزارش آشنا كردن جمعي از نخبگان كشوري، بخصوص مسئولين حوزه صنعتي كشور با برخي از كاربردهاي صنعتي الكترونيك در صنعت خودرو در جهان است(۶) . حوزه اي كه صنعت خودروي كشور ما به جهت بقاي خود چاره اي جز ورود به آن در آينده اي نه چندان دور نخواهد داشت. چنانچه مسئولين مربوطه توجه بهنگامي به توانمنديهاي كشور در اين حوزه نداشته باشند، عملا كشور فرصت هاي زيادي را از دست خواهد داد و از اين پتانسيل استثنايي و عظيم دانشگاهي كشور، استفاده اي نخواهد شد.

در ادامه گزارش ملاحظه خواهد شد كه جنس تكنولوژي ها و نوآوري‌هايي كه امروزه در خودروهاي جهاني استفاده مي شود، ديگر صرفا در بخش هاي موتوري و مكانيكي نبوده و سهم بخش الكترونيك روزبروز در حال پررنگ تر شدن است و اين مساله اي است كه آمارهاي جهاني كه در قبل ارائه شد نيز آنرا تاييد مي كند. در واقع خودرويي كه امروزه به برخي از اين تكنولوژي هاي جديد توجه نكند، عملا مقبوليت و مرغوبيت خود را از دست خواهد و امكان فتح بازارهاي كشورهاي جهان سوم را نيز ديگر نخواهد داشت.

لازم به ذكر است كه عدم توجه جدي به بخش الكترونيك خودرو در كشور حتي ممكن است صنعت خودروي كشور ما را به نقطه اي برساند كه عملا امكان جبران فاصله خودش با صنايع بزرگ خودرو سازي جهان را هرگز پيدا نكند. در واقع زيادتر شدن فاصله كيفي خودروهاي كشور با برخي از خودروسازهاي جهاني، ممكن است زمينه ساز برخي نارضايتي ها در بين بدنه مردم شده و در يك روند طبيعي يك مطالبه عمومي در جهت حذف صنايع خودروسازي كشور در بين مردم شكل بگيرد.

در گزارش فناورانه ذيل برخي از تكنولوژي هاي جديد حوزه الكترونيك خودرو كشور معرفي گرديده است كه بخش عمده اي از اين تكنولوژي ها در خودروهاي كنوني كشور استفاده نمي شوند. بخش ديگري نيز كه هم اكنون در برخي از خودروهاي كشور محل استفاده هستند، بعضا از همه مولفه هاي جديد و بروز اين تكنولوژيها استفاده نكرده و نسخه ناقصي از آنها هستند.

———————————
پي نوشت:

۱٫ طبعا در اين آمار، بخشهاي سودآور غير صنعتي همچون فروش تسليحات نظامي و يا حوزه فروش مواد مخدر در نظر گرفته نشده است.
۲٫ به نقل از نشريه فورچون
۳٫ به نقل از سايت OICA (Organisation Internationale des Constructeurs d’Automobiles)
۴٫ مثلا برف پاك كن الكترونيك قيمت چندان قابل توجهي ندارد.
۵٫ چندين تكنولوژي استفاده شده در بخش الكترونيك خودرو مي تواند افزايش قيمتي كمتر از صد هزار تومان براي يك خودرو داشته باشد.
۶٫ در واقع گزارش تكنولوژيك كنوني مقدمه اي براي گزارش تحليلي آتي اين مركز خواهد بود كه در آن به پتانسيل هاي داخلي كشور در جهت ساخت و توسعه اين تكنولوژي ها اشاره خواهد شد.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *